Bacaklar orantısız kalın, dokunmakla ağrılı ve çabuk morarıyorsa, sorun kilo olmayabilir. Lipödem sık atlanan, çoğu zaman yıllarca "obezite" ya da "ödem" diye değerlendirilen ayrı bir hastalıktır. Doğru tanı, gereksiz diyet ve tedavi denemelerini bitirir.
Randevu ve İletişimLipödem, yağ dokusunun bacaklarda (bazen kollarda) simetrik ve orantısız biçimde birikmesiyle giden kronik bir hastalıktır. Neredeyse tamamen kadınlarda görülür ve genellikle ergenlik, gebelik ya da menopoz gibi hormonal geçiş dönemlerinde başlar. Ailede benzer vücut yapısı sıktır.
Ayırt edici özelliği şudur: yağ birikimi ayak bileğinde keskin bir sınırla biter, ayaklar etkilenmez. Bu nedenle ayak bileği çevresinde belirgin bir basamak, adeta manşet görüntüsü oluşur. Kilo verildiğinde gövde ve yüz incelir ama bacaklar aynı kalır; bu, hastaların en çok yakındığı noktadır.
Lipödem tanısındaki asıl iş, onu benzer görünen üç durumdan ayırmaktır. Bu ayrım tedaviyi tamamen değiştirir.
Venöz kaynaklı şişlik genellikle tek taraflı veya asimetriktir, gün içinde artıp gece istirahatle azalır, ayak bileğinde renk değişikliği yapabilir. Lipödemde ise kalınlık gün boyunca sabittir ve ayak korunmuştur. İkisi aynı hastada birlikte de bulunabilir; bu yüzden Doppler ultrason ile venöz sistem mutlaka değerlendirilir. Ayrıntı için varis tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Lenfödemde şişlik ayak sırtını da tutar ve parmak dibindeki cilt kalınlaşır. Lipödemde ayak korunur. Uzun süre tedavi edilmeyen lipödeme zamanla lenfatik sorun eklenebilir; buna lipolenfödem denir.
Obezitede yağ dağılımı gövde dahil geneldir, ağrı ve morarma tipik değildir ve kilo kaybıyla bacaklar da incelir. Lipödemde bu üç özelliğin hiçbiri görülmez.
Lipödem tanısı büyük ölçüde muayene ile konur: yağ dağılımının şekli, ayak bileğindeki keskin sınır, bası ile ağrı ve morarma öyküsü tanıyı koydurur. Kan tahlili veya tomografi ile konan bir tanı değildir.
Görüntülemenin amacı başka hastalıkları dışlamaktır. Renkli Doppler ultrason ile venöz yetmezlik ve derin ven trombozu araştırılır. Şişliğin gidişatına göre kalp, böbrek ve tiroid kaynaklı ödem nedenleri de değerlendirilir.
Lipödemin bugün için kesin bir ilacı yoktur. Tedavi iki amaca yöneliktir: şikayetleri azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak.
Doğru basınç sınıfında, hastanın ölçüsüne uygun kompresyon çorabı temel tedavidir. Ağrıyı ve gün sonu dolgunluk hissini belirgin azaltır. Rastgele alınan çorap işe yaramaz, basınç derecesi hekim tarafından belirlenmelidir.
Manuel lenf drenajı, bandajlama, cilt bakımı ve egzersizin birlikte uygulandığı programdır. Özellikle lenfatik bileşen eklenmiş hastalarda etkilidir.
Yüzme, bisiklet ve su içi egzersizler eklem yükü olmadan lenfatik akımı destekler. Kilo kontrolü bacaklardaki lipödem dokusunu eritmez, ancak eşlik eden fazla kiloyu azaltarak yükü hafifletir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.
Konservatif tedaviye rağmen ağrı ve hareket kısıtlılığı devam eden ileri olgularda, lipödem dokusunun özel liposuction teknikleriyle alınması gündeme gelir. Bu, estetik amaçlı klasik liposuction değildir; lenfatik yapıları koruyacak şekilde planlanır. Cerrahi sonrası kompresyon tedavisi hayat boyu devam eder.
Gövdeniz ve yüzünüz incelir, bacaklardaki lipödem dokusu büyük ölçüde aynı kalır. Bu, hastalığın tanımlayıcı özelliklerinden biridir. Kilo vermek yine de faydalıdır çünkü eşlik eden fazla kilo şikayetleri artırır.
Tedavi edilmediğinde yıllar içinde ilerleyebilir; ağrı artar, hareket kısıtlanır ve lenfatik sistem etkilenerek lipolenfödem gelişebilir. Erken dönemde başlanan kompresyon ve egzersiz bu gidişi yavaşlatır.
Evet, çünkü sıcakta damarlar genişler ve şikayetler artar. Yazın daha ince örgülü, nefes alan modeller tercih edilebilir. Önemli olan basınç sınıfının korunmasıdır.
İkisi birlikte sık görülür. Doppler'de belirgin venöz kaçak varsa genellikle önce o giderilir, çünkü venöz yetmezlik şişliği ve ağrıyı artırarak lipödem şikayetlerini şiddetlendirir. Sıralama muayene bulgularına göre belirlenir.